SAĞLIK BAKANLIĞI
Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü
SAĞLIK KURULLARINCA VERİLECEK SÜRÜCÜ OLUR
RAPORLARININ DÜZENLENMESİNE ESAS OLAN SAĞLIK
MUAYENESİNDE SÜRÜCÜ ADAYLARINDA ARANILACAK SAĞLIK
ŞARTLARI İLE MUAYENELERİNE İLİŞKİN ESASLAR
GÖZ MUAYENESİ
1) Göz muayenesi açısından sürücü belgeleri aşağıda
belirtildiği şekilde iki gruba ayrılır:
Birinci grup: A1, A2, B, F, H
İkinci grup: C, D, E, G
2) Görme Derecesi
a) Birinci grup sürücülerde düzeltmeli veya düzeltmesiz
olarak bir gözün görmesi 2/10 dan aşağı olmamak şartıyla
her iki gözün görme toplamı 12/20 olmalıdır.
ÖRNEK:
1 nci Göz
2/10
3/10
4/10
5/10
6/10
2 nci Göz
10/10
9/10
8/10
7/10
6/10
b) İkinci grup sürücülerde düzeltmeli veya düzeltmesiz
olarak bir gözün görmesi 6/10 ' dan aşağı olmamak
şartıyla her iki gözün görme toplamı 16/20 olmalıdır.
3) Görme Düzeltmesi
a) Gözlükle düzeltme kabul edilir. Ancak araç
kullanırken sürücü gözlüğünü takmak zorundadır.
b) Kontakt lens ile düzeltme kabul edilir. Ancak araç
kullanırken kontakt lensin takılması zorunludur.
4) Görme Alanı
a) Santral skotom olmamalıdır.
b) Her iki gözün periferik görme alanları toplamı 140
derece olmalıdır.
5) Derinlik Duyusu
Normal olmalıdır.
6) Renk Duyusu
Renk duyusu ölçme muayeneleri renkli yün yumaklar veya
renkli fener testleri ile yapılır. Bu testlerde renkleri
ayırt edemeyenler mutlak renk körü kabul edilir. Renk
körlüğü olan kişilere sürücü belgesi verilmez.
7) Görme derecesi ne olursa olsun bir gözü
olmayanlara sürücü belgesi verilmez.
8) Görme derecesı ne olursa oIsun gece körlüğü
olanlara sürücü belgesi verilmez.
9) Ptozis- Hemiptozis
a) Görme derecesi ne olursa olsun bir veya iki gözünde
tam ptozisi olanlara sürücü belgesi verilmez.
b) Ameliyatla düzeltilmiş veya ameliyatsız olarak
hemiptozisi olanlarda; üst kapak kenarı primer
pozisyonda iken pupillanın üst kenarına kadar iniyor,
fakat pupilla alanını engellemiyorsa ve görme dereceleri
ikinci maddeye uygun ise sürücü belgesi verilir.
10) Diplopi ve paralitik şaşılığı olanlara görme
dereceleri ne olursa olsun sürücü belgesi verilmez.
11) Şaşılığı mevcut olup da binoküler görmesi olan ve
görme dereceleri göz muayenesinin 2 nci maddesindeki
şartlara uygun olanlara sürücü belgesi verilebilir.
12) Afaki
a) Tek veya iki taraflı afak olanlara ikinci grup sürücü
belgesi verilmez.
b) Tek veya iki taraflı afak olanlar ameliyattan 6 ay
sonra göz muayenesinin 2/a bölümündeki görme şartlarına
sahip iseler birinci grup sürücü belgesi verilir.
c) Psödoafaklar,görme dereceleri göz muayenesinin 2 nci
bölümündeki şartlara uygun ise ehliyet alabilirler.
13) Progresif Hastalıklar
Görmeyi zamanla azaltabilecek (katarakt, makula
dejenerasyonu, retinopatiler gibi) hastalıklarda görme
durumu göz muayenesinin 2 nci bölümündeki şartlara uysa
dahi bu sürücülerin muayeneleri yılda 1 kez
tekrarlanmalıdır.
İÇ HASTALIKLARI MUAYENESİ
1) DİABETES MELLİTUS
a) Ağır diabetes mellitus vakalarına (diabetik kronik
komplikasyonları örneğin; retinopati nefropati, nöropati
gibi gelişmiş olanlara) sürücü belgesi verilmez
b) Kontrollü diabetlilere, belirli aralıklarla muayene
ve tettik edilmek üzere sürücü belgesi verilebilir
2) GÖĞÜS-KALP ve DAMAR HASTALlKLARI
a) Ağır koroner yetmezliği olanlara sürücü belgesi
verilmez.
b) Daha önce miyokard enfarktüsü geçirenlere C, D, E, ve
G Sınıfı Sürücü Belgesi verilmez. B Sınıfı Sürücü
Belgesi alanların da ticari araç kullanamayacağı
belgesine işlenir. Miyokard enfarktüsü geçirenlere diğer
sınıf sürücü belgeleri ise, belirli aralıklarla kontrol
edilmek şartıyla verilebilir.
c) Kan basıncı maksiması 250 mmHg ve daha yüksek olanlar
ile malign hipertansiyonlulara kalp atım sayısı çok
düşük (dakikada 40'ın altında), atrioventriküler bloku
bulunan ve Hasta Sinüs Sendromu bulunan ve kalıcı "pacemaker"
takılmamış olanlara sürücü belgesi verilmez.
3) ORGAN YETMEZLİKLERİ
a)Hayati öneme haiz organlarında dekompanse yetmezliği
olanlara sürücü belgesi verilmez.
b) Büyük organ nakli geçirmiş olanlara veya kronik
böbrek yetmezliği olup diyaliz tedavisi görenlere,
ilgili uzmanının görüşü alınmak suretiyle sürücü belgesi
verilir.
4)LABORATUAR TESTLERİ
Sürücü adaylarınca yapılacak laboratuar testleri
doktorun takdirine bağlıdır.
KULAK - BURUN - BOĞAZ MUAYENESİ
1) İşitme normal olmalıdır. Normal bir kulak,
fısıltıyı en az 5 metreden duyar. Bir kulak normal
işitiyorsa, diğer kulak fısıltıyı en az 2,5 metreden
duymalıdır. (Odyometri ile ölçüm yapılması durumunda,
normal kulak hava yolu eşiği 20 dB'den iyi işitmek
üzere, diğer kulaktaki kayıp en fazla 40 dB olmalıdır.)
2) Bir kulağı normal olup, diğer kulağı işitme
cihazından istifade edenler, B ve F Sınıfı Sürücü
Belgesi alabilirler. Bu durumda fısıltı en az 1 metreden
duyulmalıdır.
3) İşitme cihazı kullananlar, A1, A2, C, D, E, G
Sınıfı Sürücü Belgesi alamazlar. İşitme cihazı
kullandıkları halde, B Sınıfı Sürücü Belgesi alanların
ticari araç kullanamayacakları belgelerine işlenir.
4) Labirent fonksiyonunu bozacak kulak-burun-boğaz
hastalığı bulunanlara, sürücü belgesi verilmez. Bu tip
hastalıklara yakalanan veya kalıcı tipte işitme kaybı
tesbit edilen sürücülerin, sürücü belgesi iptal edilir.
5) B Sınıfı Sürücü Belgesi alıp da ticari araç
kullanacaklarda, C, D, E, G Sınıfı Sürücü Belgesi alacak
olanlarda işitrne tam olmalı, ileri derecede ses
kısıklığı, solunum bozukluğu ve ileri derecede konuşma
bozukluğu olmamalıdır.
6) Hiçbir sınıf sürücüde habis ur bulunmamalıdır.
7) E Sınıfı Sürücü Belgesi alacak olanlar ile B
Sınıfı Sürücü Belgesi alacaklardan ticari taşıt
kullanacak olanlarda, doğuştan veya sonradan meydana
gelen ileri derecede şekil bozukluğu ve harabiyet
olmamalıdır. B Sınıfı Sürücü Belgesi alıp da bu durumda
olanların ticari araç kullanamayacakları belgelerine
işlenir.
8) Rudimental auricula ve dış kulak yolu atrezisi
olmamalı, eğer 2 ve tek taraflı rudimental auricula ve
dış kulak yolu atrezisi bulunanlarda iletim tip işitme
kaybı varsa, ikinci madde ile değerlendirilir.
9) Bedenen ve ruhen sağlam, görme derecesi sürücü
belgesi almaya elverişli olan sağır ve dilsizlere sadece
otomobil kullanmak üzere H Sınıfı Sürücü Belgesi
verilebilir. Bunların kullanacağı araçlara, sağır ve
dilsiz olduklarını belirleyen özel işaretler konulması
ve yeterince dikiz aynaları ile araçların donatılması
gereklidir.
10) Hastalık tesbit edilenlerin durumu hastalık
iyileşinceye kadar ertelenir. Osteitik ve Kolesteatonlu
akıntısı olanlarda durum tedaviden sonra
değerlendirilir.
HARİCİYE MUAYENESİ
1 ) Eklem Hareketleri
a) Vertebra (boyun ve bel) hareketleri: Kişinin baş ve
boynunu arkaya döndürmesini ve bakmasını % 50'den fazla
engelleyen boyun vertebra ve boyun bölgesi
hastalıklarında sürücü belgesi verilmez. Lumbal vertebra
eğilme ve dönme hareketlerini % 75'den fazla engelleyen
durumlarda da sürücü belgesi verilmez.
b) Diğer eklem hareketleri: Her iki omuz, dirsek, kalça
ve diz artrodezinde veya fonksiyonel olmayan
ankilozlarında sürücü belgesi verilmez. Ancak simetrik
büyük eklemlerin ve aynı taraf diz, kalça, omuz, dirsek
eklemlerinin fonksiyonel ankiloz ve artrodezlerinde
ortopedi uzmanının kanaatı ile H Sınıfı Sürücü Belgesi
verilebilir.
c) El eklemleri: Her iki elin baş ve işaret
parmaklarının hareketlerinin % 75'ten fazla kaybında
Ortopedi uzmanı kanaatı ile F ve H Sınıfı Sürücü Belgesi
verilebilir. Bundan daha az hareket sınırlılığı yapan el
parmaklarında fonksiyonel durumdaki ankiloz ve
artrodezlerde ortopedi uzmanı kanaatı ile A1, A2, B, F
ve H Sınıfı Sürücü Belgesi verilebilir.
Bir eldeki baş ve işaret parmağı dışındaki iki
parmaktaki ankilozlarda C, D, E, G sınıfı dışında sürücü
belgesi verilebilir.
2) Ekstremite Noksanlığı
a) Bir elin başparmak veya başparmak dışında iki parmak
noksanlığı veya noksan sayılacak şekilde fonksiyon kaybı
olanlarda, Ortopedi uzmanının kanaatı uyarınca A, B ve H
sınıfı, her iki el başparmak noksanlığı veya ileri
derecede fonksiyon kaybı olanlara F Sınıfı Sürücü
Belgesi verilir.
b) Üst ekstremitenin dışında ekstremite noksanlığı
(doğuştan veya sonradan) halinde Ortopedi uzmanının
kanaati uyarınca H Sınıfı Sürücü Belgesi verilir. Ancak,
üst ekstremitenın tek taraflı noksanlığında da Ortopedi
uzmanının kanaatiyle, H Sınıfı Sürücü Belgesi
verilebilir.
c) Alt ekstremite diz altı amputasyonlarında protezle
fonksiyon kazananlara B, F, G sınıfı, protezle fonksiyon
uyumu iyi olmadığı, Ortopedi veya Fizik Tedavi ve
Rehabilitasyon uzmanı tarafından özel tertibatlı araç
kullanabilecek durumda olduğu bildirilenlere, H Sınıfı
Sürücü Belgesi verilir.
Bunun dışındaki alt ekstremite noksanlık veya
amputasyonlarında, Ortopedi uzmanı kanaatı uyarınca H
Sınıfı Sürücü Belgesi verlir.
3) Kas, Tendon ve Bağ Lezyonları
Kas, tendon ve bağ lezyonları kalça, diz, omuz, diz ve
ayak bileği eklemlerini veya bu eklemleri oluşturan
kemik hareketlerini % 50'den az bozduğu Ortopedi veya
Nöroloji uzmanınca belirlenenlere F ve H Sınıfı Sürücü
Belgesi, daha fazla bozukluklarda H Sınıfı Sürücü
Belgesi verilir.
a) Bu maddelere uymayan durumlar için, Ortopedi veya
Nöroloji uzmanının vereceği rapora göre işlem yapılır.
b) Her özürlü için kullanılacak özel tertibatlı araç,
Ortopedi ile Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanının
bulunduğu heyetçe tanımlanır.
RUH ve SİNİR HASTALIKLARI MUAYENESİ
A) Sinir Hastalıkları
1) Santral Sinir Sistemi Hastalıkları
Santral Sinir Sistemi ile ilgili geçirilmiş hastalıklara
bağlı olarak ortaya çıkan uzuvların parezi ve
paralizileri (kontrol, koordinasyon ve denge açısından),
araç kullanmasını ve trafik güvenliğini engelleyecek
şekilde ileri derecede bozuk olanlara, sürücü belgesi
verilmez. Hafif derecede bozukluğu mevcut olanlara,
Nöroloji uzmanının kanaatine göre sürücü
belgesiverilebilir.
2) Periferik Sinir Sistemi Hastalıkları
Periferik Sinir Sisteminin etkilenmesi sonucu ortaya
çıkan uzuvlarda parezi ve paraliziler araç kullanmayı ve
trafik güvenliğini engelleyecek şekilde ileri derecede
ise sürücü belgesi verilmez. Hafif derecede güçsüzlüğü
varsa, Nöroloji uzmanının kanaatine göre sürücü belgesi
verilebilir.
İki ayağı felçli (parapleji), diğer vücut fonksiyonları
normal olan şahıslara H Sınıfı Sürücü Belgesi
verilebilir.
3) Epilepsi tesbitinde sürücü belgesi verilmez.
Şüpheli durumlarda klinik gözlem ve EEG tetkiki dikkate
alınır.
B) Kas Hastalıkları
Myopati ve progresif muskuler distrofisi olan şahıslara
sürücü belgesi verilmez. Nöroloji uzmanının kanaatine
göre hafif vakalara yılda 1 kez muayene olmak kaydıyla
A1, A2, B, F ve H Sınıfı Sürücü Belgesi verilebilir.
C) Ruh Hastalıkları
1) Mental Retardasyon tanısı olanlara sürücü belgesi
verilmez.
2) Her türlü demansı (bunaması) olanlara sürücü belgesi
verilmez.
3) Halen akut yada kronik her türlü psikotik bozukluğu
olanlara sürücü belgesi verilmez
4) Halen aktif olarak bağımlılık düzeyinde alkol
kullananlarla uyuşturucu madde kullananlara sürücü
belgesi verilmez.
5) Ağır derecede davranış bozuklukları ya da dürtü
kontrol bozukluğu olan her türlü nevrotik yada kişilik
bozukluğu olanlara sürücü belgesi verilmez
KONTROL MUAYENESİ
Bu Cetvelin sağlık muayenesinde sürücü adaylarında
aranılacak sağlık şartları ile ilgili hükümlerinde
belirtilen sürelerde kontrol muayenesinin yanısıra,
ilgili uzman sürücü adayının sağlık durumunu dikkate
alarak sıklığı 2 ila 10 yıl arasında olma ve aşağıda
belirtilen yaşa özel genel kontrol muayenesinden uzun
olmamak üzere ek kontrol muayenesi yükümlülüğü
getirebilir. Bu durum, sağlık kurulu raporunda gerekçesi
ile birikte belirtilir.
Sürücü adayının sağlık durumundan kaynaklanan ve
yukarıda belirtilen kontrol muayenelerinin yanısıra,
sağlık durumu kontrol muayenesi gerektirmeyen
sürücülerin;
a) Sürücü belgesi alınan yaştan 50 yaşa kadar 10 yılda
bir,
b) 50 yaştan 65 yaşa kadar 5 yılda bir,
c) 65 yaştan sonra her 3 yılda bir,
genel kontrol rnuayenesi yaptırmaları gerekir.
Kontrol muayenesinde sürücü belgesi almaya engel bir
hastalık veya durum tesbit edildiğinde sürücü belgesi
iptal edilir.